Accueil > Beginpagina > Media > Queerfeminisme > Dagboek van een genderqueer feminist > Meisjes en jongens, en niets ertussenin
  • Meisjes en jongens, en niets ertussenin
    Mis en ligne le 14 septembre 2009 - Dernière modification le 26 octobre 2014

    Op 29/08/2009 verscheen in De Morgen een artikel ’Meisjes en jongens, en alles ertussenin’.
    Mijn eerste reactie bij het lezen van de titel : Hoera, ze weten bij De Morgen dat er heel veel tussen meisje en jongen bestaat ! Gretig begon ik te lezen. Vijf minuten later zat er een knoop in mijn maag.
    Het artikel brengt een nieuw foto- en verhalenboek onder de aandacht, ’Jongens en meisjes’, van fotografe Annie van Gemert en journaliste Marijke Libert. Op het eerste zicht zijn de afgebeelde foto’s in de krant en de interviews met de twee tieners met veel respect gemaakt. Maar helaas, de titel van het artikel maakt zichzelf niet waar. Integendeel, zelfs.

    Kent u het begrip ’heteronormativiteit’ ? Het woord wijst erop dat het in onze samenleving de norm is om hetero te zijn. Ben je lesbisch of homo of bi, dan ben je automatisch anders en word je ook anders behandeld. Nog steeds, ja. Het is nog steeds nieuws dat Vlaams minister Pascal Smet homo is (met of zonder Rode Kruis-perikelen), terwijl de heteroseksuele coming-out van pakweg minister-president Kris Peeters (terecht) als irrelevant zou beschouwd worden. Die minister heeft (vermoed ik tenminste) nog nooit in zijn leven zelfs maar een coming-out moeten overwegen, terwijl Pascal Smet er lang over heeft nagedacht (citaat uit De Standaard van 02/09/09 : "Ik heb hier zorgvuldig over nagedacht en ik vond het beter er nu, aan het begin van mijn ministerschap, zelf mee naar buiten te treden dan dat het op slinkse wijze te grabbel werd gegooid in de bladen.") Het is even irrelevant als het feit dat minister Peeters op vrouwen valt, maar dat Smet op mannen valt, is voer voor "de bladen".

    Nog veel sterker dan de heteronormativiteit is de gendernormativiteit. Het is niet alleen de norm dat er enkel man en vrouw bestaat. Nee, dit is een wetenschappelijke fout van jewelste waar we ondanks het jaar 2009 blijven intuinen. Onwetendheid en vooroordelen heersen, niet in het minst in de medische sector. Door iedereen worden we als ’fouten van de natuur’ gecategoriseerd en het is ondenkbaar dat wij gelukkig en gezond kunnen zijn.

    Wie niet aan de norm voldoet, wordt met geweld in man of vrouw gepusht of met geweld herinnerd aan zijnhaar falen. Een voorbeeld van het eerste zijn de interseksuele baby’s die snel na hun geboorte worden geopereerd, alleen maar om te conformeren aan de M/V-tweedeling. Wat het tweede betreft, herinner u de link naar de studie over geweld op transgender mensen in de eerste dagboekaflevering.

    Het artikel uit De Morgen (en waarschijnlijk ook het boek en de bijhorende tentoonstelling in Rotterdam) zijn sprekende voorbeelden van gendernormativiteit en houden die perfect in stand. Het idee dat er alleen maar M of V kan zijn, komt naar voor in de vooringenomenheid van de schrijver van de introductie van het artikel en, nog erger, in de verhalen van Fé en Bobbie.

    Ondanks de hoopvolle titel ’en alles ertussenin’ zegt de rest van het artikel net het tegenovergestelde. Eigenlijk zou je dit artikel kunnen vergelijken met de verhalen van twee homoseksuelen in behandeling om hetero te worden.

    Bij de introductie kreeg ik al het gevoel twee uppercuts te incasseren.
    "Tussen 2003 en 2009 volgde fotografe Annie van Gemert dertig meisjes die er jongensachtig en jongens die er meisjesachtig uitzagen. Stilletjes hoopte de fotografe ook aanwezig te zijn als alles keerde : wanneer de ’stoere’ meisjes de vrouw in zich opgroeven en ’zachte’ jongens hun mannelijkheid gingen accentueren. Het lukte. De foto’s in het boek laten het natuurlijke proces van veranderen zien voor en tijdens de puberteit."

    Uppercut één : Voor de miljoenste keer wordt hier weer eens de foute tegenstelling bevestigd tussen ’de man’ (of de jongen) en ’de vrouw’ (of het meisje). Oftewel : stoer tegenover zacht. En dat uitgerekend in een artikel over jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens !
    Uppercut twee : "het natuurlijke proces van veranderen" waarbij de meisjes "de vrouw in zich opgraven" en de jongens "hun mannelijkheid gingen accentueren" voor en tijdens de puberteit. Natuurlijk ? Weinig lijkt me méér sociaal geconstrueerd. Het leuke is dat dit heel duidelijk wordt in de interviews.

    Vooral het verhaal van het ex-jongensachtige meisje is een prachtig en tragisch voorbeeld van socialisatie en sociale druk. Bobbie vertelt hoe ze vroeger vooral jongens als speelkameraden had, en hoe dat in het laatste jaar van de basisschool veranderde. Nu heeft ze "het gevoel tussen twee werelden te zitten". "Ik was het gewoon om verbindingen met jongens te leggen (...) En als je contact legt met een meisje is het toch aftasten. Er zijn andere codes waar ik rekening mee moet houden, vroeger waren de codes vanzelfsprekend, ik hoefde er zelfs niet over na te denken. Nu moet ik ze aanleren, van mij maken." Een mooie omschrijving van socialisatie is dat. Allesbehalve natuurlijk ! Bobbie getuigt over hoe moeilijk het is om met meisjes te praten, hoe ze op zoek is naar haar vrouwelijke kledingsstijl - ze noemt het haar "meisjessmaak" -, ze vertelt hoe ze altijd iemand nodig heeft die haar leert hoe ze make-up moet aanbrengen.

    Is dat natuurlijk ?

    Nee, integendeel. Dit is een jong meisje dat zich gewaar wordt van haar sociale omgeving - dát zou je wel ’natuurlijk’ kunnen noemen, omdat het deel uitmaakt van de ontwikkeling van de psychologie van elk normaal begaafd kind in de (pre-)puberteit. Meer bepaald wordt Bobbie zich bewust van de man-vrouw-verhoudingen, de codes en de eisen, en van haar eigen niet-conventionele plaats daarin. Dit is een getuigenis van een strijd om zich aan te passen in het binaire en seksistische systeem.

    Bobbie zegt dat ze zich meer begon te associëren met meisjes vanaf het einde van het basisschool, maar verder in het interview zegt ze dat ze een aantal gedragingen van meisjes "écht niet begrijpt". Ze vindt het "moeilijk om spontaan aansluiting te vinden bij vriendinnen", ze "beseft wel dat ze aan haar contacten moet werken". Bobbie is eenzaam. Ze voelt zich niet echt lekker omdat ze niet in het M/V-systeem past en omdat ze enorm veel moeite moet doen om er toch enigzins in op te gaan.

    Ik denk dat ik over dit interview met Bobbie nog meer recht van spreken heb, omdat ik precies hetzelfde heb meegemaakt. Ook ik had altijd jongens als kameraadjes (en net als Bobbie één close vriendin), tot, inderdaad, het voorlaatste of het laatste jaar van de basisschool. Voor mij is er toen ook iets gebeurd. Iets is me duidelijk geworden en dat iets - de dwang om een échte vrouw te worden - heeft me in de jaren die volgden steeds meer geïsoleerd van mijn leeftijdsgenoten. Ook voor mij waren de codes van de meisjes Latijn, ook ik had het gevoel "heel veel te moeten leren". En ik leerde het maar niet : het bleef allemaal vreemd, het voelde nooit lekker. Ik legde mezelf rokjes en kleedjes, make-up en schoenen met hoge hakken op, en voelde me een clown.

    Bobbie zegt : "Ik hoop dat ik me nooit helemaal anders ga gedragen, en als het toch zou gebeuren, hoop ik dat ik in de spiegel zal kijken en zeggen : ’Dit is Bobbie niet, laat ik toch maar Bobbie blijven.’" Dat getuigt van zelfrespect en ik ben blij dat te lezen. Maar als er een vriendinnetje blijft slapen, trekt Bobbie al niet meer haar favoriete nachtkledij aan. En ze mist enorm haar spontane, vrijgevochten kant, zegt ze.

    Hoe Bobbie ’de vrouw in zich opgraaft’ is allesbehalve natuurlijk. Het is de sociaal geconstrueerde gendernormativiteit, waarbinnen een meisje niet vrijgevochten en spontaan achter andere meisjes of jongens mag hollen, waarbinnen ze zich gedwongen voelt een "meisjessmaak" te ontwikkelen, waarbinnen ze zich zelfs zorgen maakt over haar nachtkledij als een vriendin komt logeren...

    Been there, done that. Het heeft me vele jaren gekost om mezelf niet meer in het V-hokje te pushen, om nog te zwijgen van de voortdurende eisen van buitenaf. Er is veel inzicht, zelfrespect en doorzettingsvermogen nodig om je tegen de gendernormativiteit te verzetten.

    Bij Genres Pluriels komen we op voor iedereen die zich niet kan of wil aanpassen aan de druk om M of V te zijn. Mocht u vragen hebben over uw genderidentiteit of die van een naaste, de sociale druk en hoe u ertegen te verzetten, dan bent u welkom op de maandelijkse permanenties.


  • Prochains événements

  • Statistiques du site

    • Visites:

      0 visiteur(s) connecté(s)
      571 visiteurs par jour
      531.357 visiteurs depuis le début

    • Publication:

      690 Articles
      69 brèves
      101 Sites référencés